- Home
- Nieuws en artikelen
- Slaap en tinnitus: wat weten we uit nieuw onderzoek?
Slaap en tinnitus: wat weten we uit nieuw onderzoek?
Mensen met tinnitus herkennen het vaak: na een onrustige nacht of een middagdutje lijkt de piep, ruis of brom ineens harder aanwezig. Is dat toeval, of speelt slaap daadwerkelijk een rol bij tinnitus?
Nieuw onderzoek uit Frankrijk brengt die vraag opnieuw onder de aandacht. De resultaten zijn interessant, maar vragen ook om nuance. De onderzoekers vonden aanwijzingen dat slaap, snurken en slaapapneu samenhangen met veranderingen in de ervaren luidheid van tinnitus. Dat betekent echter niet dat slaap de oorzaak is van tinnitus of dat beter slapen tinnitus kan genezen.¹
Slaap en tinnitus: een complexe relatie
Tinnitus is het horen van een geluid zonder dat er een externe geluidsbron aanwezig is. Wereldwijd ervaart ongeveer 14% van de bevolking tinnitus; bij ongeveer 2% zijn de klachten ernstig en hebben zij een duidelijke invloed op het dagelijks functioneren.¹ Dat tinnitus en slaap elkaar beïnvloeden is al langer bekend. Veel mensen slapen slechter doordat het geluid juist in een stille slaapkamer opvalt. Andersom melden mensen regelmatig dat hun tinnitus na een slechte nacht sterker lijkt. Volgens de Nederlandse multidisciplinaire richtlijn is slaap dan ook één van de factoren die aandacht verdient bij de begeleiding van mensen met tinnitus, naast gehoorverlies, stress, angst, somberheid en de impact op het dagelijks leven.²
Wat is onderzocht in het nieuwe onderzoek?
Onderzoekers wilden beter begrijpen waarom sommige mensen aangeven dat hun tinnitus na een dutje tijdelijk toeneemt. Hiervoor werden 37 deelnemers onderzocht die regelmatig een toename van hun tinnitus na een middagdutje ervoeren. Tijdens twee onderzoeksdagen deden zij in totaal 197 dutjes onder polysomnografische controle. Daarbij werden onder andere hersenactiviteit, ademhaling, snurken en slaapfasen geregistreerd.¹
De onderzoekers zagen dat:
- de gemeten tinnitus na een dutje gemiddeld toenam;
- langere dutjes samenhingen met sterkere veranderingen;
- meer snurken en meer slaapapneu-episodes eveneens samenhingen met een grotere toename van tinnitus;
- geen verband werd gevonden met kaak- of nekbewegingen, waarvan eerder werd gedacht dat die mogelijk een verklaring vormden.¹
De onderzoekers benadrukken dat vervolgonderzoek noodzakelijk is voordat deze bevindingen kunnen worden vertaald naar de dagelijkse zorg.
Wat betekent dit voor mensen met tinnitus?
Voor veel mensen zullen de resultaten herkenbaar zijn. Vermoeidheid, stress en een slechte nachtrust kunnen ervoor zorgen dat tinnitus nadrukkelijker aanwezig lijkt. Dat betekent echter niet dat iedere verandering in tinnitus een medische oorzaak heeft of dat slaap de onderliggende verklaring is. De huidige wetenschappelijke inzichten laten vooral zien dat slaap onderdeel is van een groter geheel. De manier waarop de hersenen geluid verwerken, de mate van stress, het gehoor, lichamelijke gezondheid en de kwaliteit van de slaap lijken elkaar voortdurend te beïnvloeden. Een betere nachtrust kan daarom bijdragen aan een betere kwaliteit van leven, ook als de tinnitus zelf niet verdwijnt.²
Wat weten we wél?
- dat de ervaren hinder sterk verschilt tussen mensen;
- dat behandeling zich richt op het verminderen van de impact van tinnitus;
- dat een multidisciplinaire aanpak vaak het meest effectief is als tinnitus het dagelijks functioneren belemmert.²
Die begeleiding kan bestaan uit uitleg, gehoorzorg, begeleiding via een audiologisch centrum en psychologische ondersteuning.
Wat weten we nog niet?
Het nieuwe onderzoek geeft interessante aanwijzingen, maar laat belangrijke vragen open.
Zo weten onderzoekers nog niet:
- waarom sommige mensen wel een toename na een dutje ervaren en anderen niet;
- of behandeling van slaapstoornissen de tinnitus daadwerkelijk vermindert;
- welke rol slaapapneu precies speelt;
- welke patiënten het meeste baat hebben bij gerichte slaapinterventies.¹
Daarom is voorzichtigheid belangrijk. Het onderzoek toont verbanden aan, maar bewijst geen oorzaak-gevolgrelatie.
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
Neem contact op met de huisarts wanneer:
- tinnitus plotseling ontstaat;
- de klachten samengaan met plotseling gehoorverlies, duizeligheid of oorpijn;
- tinnitus leidt tot ernstige slaapproblemen;
- de klachten het werk, de studie of het dagelijks functioneren langdurig beïnvloeden;
- gevoelens van angst of somberheid toenemen.
De huisarts kan beoordelen of verwijzing naar een KNO-arts of GGMD nodig is. Bijvoorbeeld voor
–Behandelgroep controle over tinnitus en hyperacusis
–Intensieve cursus: Tinnitus en hyperacusis
Voor huisartsen en andere verwijzers
Bij patiënten met tinnitus is het zinvol om niet alleen naar het gehoor te vragen, maar ook naar:
- slaapkwaliteit;
- vermoeidheid overdag;
- stress en mentale belasting;
- de invloed van tinnitus op werk, studie en sociale participatie.
De Nederlandse richtlijn adviseert een brede, persoonsgerichte benadering waarbij medische, audiologische én psychosociale factoren worden meegenomen.²
Dat lijkt bij sommige mensen het geval. Onderzoek laat een verband zien tussen slaapkwaliteit en de ervaren ernst van tinnitus, maar bewijst niet dat slecht slapen de oorzaak is.¹
Nee. In het onderzoek rapporteerde een deel van de deelnemers een tijdelijke toename van tinnitus na een dutje, maar dat gold niet voor iedereen. Er is daarom geen reden om dutjes in het algemeen af te raden.¹
Daar is op dit moment geen wetenschappelijk bewijs voor. Wel kan een betere nachtrust bijdragen aan minder vermoeidheid en een betere kwaliteit van leven.²
Wanneer tinnitus plotseling ontstaat, samengaat met gehoorverlies of duizeligheid, of wanneer de klachten je dagelijks functioneren of nachtrust langdurig verstoren.²
Bronnen
- Guillard R, Philippe V, Hessas A, et al. Why does tinnitus vary with naps? A polysomnographic prospective study exploring the somatosensory hypothesis. Hearing Research. 2025;455:109152.
- Richtlijnendatabase. Multidisciplinaire richtlijn Tinnitus (herziening 2025). Nederlandse Vereniging voor Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van het Hoofd-Halsgebied en betrokken beroepsverenigingen. Richtlijn Tinnitus
- Amsterdam UMC. Tinnitus: aanvullende informatie voor patiënten. Amsterdam UMC – Tinnitusinformatie